Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΡΙΟΥΣΙΑΣ ΧΩΡΑΣ & Η ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΚΟΥΡΟΥΝΙΑ


«Είθ’ η Αριουσία χώρα, τραχεία και αλίμενος,

σταδίων όσων τριάκοντα,

οίνον άριστον φέρουσα των ελληνικών»

Πρώτος και με μεγάλη ακρίβεια ορίζει την περιοχή της Αριουσίας Χώρας ο γεωγράφος Στράβων από την Αμάσεια του Πόντου που έζησε στην εποχή του Αυγούστου. Αυτός την τοποθετεί μεταξύ του όρους Πελιναίου και της «Μελαίνης άκρης».

Με τα δεδομένα αυτά η Αριουσία απλώνεται σε μια περιοχή της ΒΔ Χίου που δεσπόζει το όρος της Αμανής και γύρω του στεφάνι τα γραφικά χωριά.

                         amani                                  pelinnaion

                                       Η Αμανή                                                               Το Πελινναίον

Απορίας άξιο είναι γιατί χάθηκε το όνομα Αριουσία. Οι περιηγητές και ταξιδιώτες που επισκέφτηκαν το νησί της Χίου αναφέρονται στην ονομασία Αριουσία, προφανώς γιατί έχουν υπόψη τους πηγές όπως το Στράβωνα, αλλά δυσκολεύονται οι ίδιοι να την εντοπίσουν σε σημείο να περιπίπτουν σε ανακρίβειες. Οι περιπέτειες, που πέρασε το νησί τα μεσαιωνικά και μεταγενέστερα χρόνια, συντέλεσαν να χαθούν ονομασίες, όπως αυτή της Αριουσίας.
Ανεξάρτητα από το αν σώζεται ή όχι το όνομα της, η περιοχή αυτή και κατά τους νεότερους χρόνους υπήρξε, οινοφόρος και η ποιότητα του κρασιού της εξαιρετική, ιδιαίτερα της περιοχής των Κουρουνίων, που τοποθετείται στο κέντρο της Αριουσίας.
Τα Κουρούνια συνέχιζαν την παράδοση του Αριούσιου Οίνου και αυτό ομολογείται απ’ όλους. Μένουμε στα επαινετικά σχόλια τριών μεγάλων προσωπικοτήτων των γραμμάτων της Χίου. Του βυζαντινολόγου Κωνσταντίνου Αμάντου, του ιστορικού της Χίου Γεωργίου Ι. Ζολώτα και του λαογράφου της Χίου Στυλιανού Γ. Βίου. Ο πρώτος θεωρεί ότι ο Αριούσιος μοιάζει με το κουρουνιώτικο κρασί.
Ο Ζολώτας υποστηρίζει πως το νέκταρ του Ερμίππου είναι το γλυκό κρασί των Κουρουνίων και σε πολλά σημεία το εγκωμιάζει θεωρώντας το ως το πιο καλό κρασί της Χίου. Τέλος, ο Στυλ. Βίος αναφέρει πως το κουρουνιώτικο κρασί είναι «παχύ και ευώδες» και το αποκαλεί λείψανο του Αριουσίου. Ίσως και αυτό το ίδιο το όνομα Κουρούνια να προέρχεται από τη λέξη Κορώνεως, που, καθώς αναφέρει ο Πολυδεύκης, ήταν είδος σταφυλής.

"Αριάς Δρυς", το δέντρο που έδωσε το όνομά του στο κρασί και την περιοχή

arias


Η αριά ή Δρυς η Αρία ή Άριος Δρυς είναι το είδος QuercusilexL. (Αγγλ. Holmoak) δέντρο ύψους 12-15 μέτρων ή ψηλός θάμνος. Η αριά είναι αειθαλές είδος και αναφέρεται ως «ημερίς», τόσο από τον Θεόφραστο ( 372π.χ- περ. 287/5 π.Χ) όσο και από τον Διοσκουρίδη (40-902 μ.Χ).
Αναπτύσσεται αργά, με χαμηλούς ρυθμούς, γεγονός που καθιστά εύκολη την προσαρμογή της σε φτωχά εδάφη και σε συνθήκες υδατικών και θερμοκρασιακών καταπονήσεων. Έχει δυνατότητα ανάπτυξης σε μεγάλο εύρος τύπου εδαφών και περιστασιακά βρίσκεται υπό μορφή πυκνού δάσους. Πρόκειται για είδος, ανθεκτικό σε ακραίες συνθήκες, με εξαιρετική προσαρμογή στις οικολογικές συνθήκες της Μεσογείου. Ο φλοιός του στην αρχή είναι λείος γυαλιστερός και σταχτόχρωμος, αργότερα με κατά μήκος και εγκάρσιες σχισμές σταχτοκάστανος. Η περίοδος άνθησης είναι περίπου τους μήνες  Απρίλιο και Μάιο. Τον Οκτώβριο και Νοέμβριο ωριμάζουν οι καρποί (μονοετής), οι οποίοι αμέσως μετά πέφτουν. Φύεται σε μεγάλο υψόμετρο. Είναι ένα σπάνιο δέντρο, κάτι μεταξύ βελανιδιάς και πρίνου, που συναντάται στα ορεινά της Χίου, της Κρήτης και ορισμένων νησιών του Αιγαίου. Όπως όλα τα είδη βελανιδιάς, η Αριά δεν αντέχει στην σκίαση. Είναι μακρόβιο είδος που μπορεί να κυριαρχεί για εκατοντάδες  χρόνια σε ένα αδιατάρακτο δάσος. Ωστόσο, η παρουσία του είναι πιο συνηθισμένη υπό μορφή διάσπαρτων δέντρων και σε πιο ανοιχτούς χώρους φρυγανικής βλάστησης.

Η τοπική παράδοση αναφέρει ότι επάνω σε αυτά τα δέντρα αναριχόνταν τα κλήματα της περιοχής και εξ αιτίας αυτού το κρασί που παράγονταν από τα σταφύλια ονομάστηκε "Αριούσιος Οίνος". Η δε περιοχή ονομάστηκε "Αριουσία Χώρα" εξ αιτίας του μεγάλου πλυθησμού των δέντρων που υπήρχαν διάσπαρτα γύρω από τους μικρούς οικισμούς.