Η «Αριουσία Χώρα»

 

«Είθ’ η Αριουσία Χώρα, τραχεία και αλίμενος, σταδίων όσων τριάκοντα, οίνον άριστον φέρουσα των ελληνικών» (Στράβωνος, «Γεωγραφικά»)

 

Πρώτος και με μεγάλη ακρίβεια ορίζει την περιοχή της Αριουσίας Χώρας ο γεωγράφος Στράβων από την Αμάσεια του Πόντου, στα «Γεωγραφικά» του (περ. 1ος π.Χ. αι.)

Η «Αριουσία Χώρα» απλώνεται στην περιοχή της ΒΔ Χίου, ανάμεσα στο «Πελλιναίον Όρος» και τη «Μέλαινα Άκρα», στο κέντρο της οποίας δεσπόζει η βουνοσειρά της «Αμανής».

Απορίας άξιο είναι πότε και γιατί χάθηκε το όνομα «Αριουσία Χώρα», καθώς οι περιηγητές και ταξιδιώτες που επισκέφτηκαν το νησί της Χίου αναφέρονται στην περιοχή με αυτό το όνομα. Ίσως, οι περιπέτειες που πέρασε το νησί τα μεσαιωνικά και μεταγενέστερα χρόνια, συντέλεσαν να χαθούν ονομασίες διάφορων περιοχών, όπως και αυτή.

Ανεξάρτητα από το αν σώζεται ή όχι το όνομα της, η περιοχή αυτή και κατά τους νεότερους χρόνους υπήρξε οινοφόρος και η ποιότητα του κρασιού της εξαιρετική, ιδιαίτερα της περιοχής των Κουρουνίων, που βρίσκονται στο κέντρο της.

 

«Αριούσιος Οίνος», το κρασί της Χίου

 

«Θεόπομπος δε φησί παρά Χίοις πρώτοις γε­νέ­σθαι τον μέλανα οίνον, και το φυτεύειν δε και θεραπεύειν αμπέλους Χίους πρώτους μαθόντας παρ’ Οινοπίωνος του Διονύσου, ός και συνώκισε την νήσον, τοις δ’ άλλοις αν­θρώ­ποις μεταδούναι».

Το κρασί ήταν ένα από τα πιο αξιόλογα και φημισμένα προϊόντα, που παρήγαγε η Χίος στην αρχαιότητα. Ο θεός Διόνυσος, κατά την παράδοση, έδωσε την ευλογία του στο νησί.

Κατά το Χιώτη ιστορικό της αρχαιότητας Θεόπομπο, ο Οινοπίων, που θεωρήθηκε γιος του θεού, έμαθε στους Χιώτες να φυτεύουν και να καλλιεργούν αμπέλια και να παράγουν το μαύρο κρασί.

 

Στη Ρώμη και το Βυζάντιο

 

Νέκταρ των θεών απεκάλεσαν οι ποιητές, ομηρικό κρασί τον ονόμασαν οι περιηγητές και οι ταξιδιώτες που επισκέφτηκαν τη Χίο στη νεότερη εποχή. Οι Ρωμαίοι μαζί με τα φώτα του ελληνικού πολιτισμού «με­τέ­λαβον» και του Αριούσιου οίνου. Στα ρωμαϊκά συμπόσια έγινε δεκτός παραμερίζοντας εκλεκτά ιταλικά κρασιά. Ευρεία υπήρξε η χρήση του στην Ιατρική και αναφέρεται ως αποτελεσματικό φάρμακο, στις στομαχικές παθήσεις ιδιαίτερα.

Η φήμη του κρασιού της Χίου εξακολούθησε και κατά τη βυζαντινή περίοδο, ενώ στα νεότερα χρόνια περιηγητές και ταξιδιώτες που πέρασαν από το νησί στα γεωγραφικά και ταξιδιωτικά τους έργα μιλούν για το ονομαστό κρασί και εκφράζουν την επιθυμία τους να το γευθούν και να το απολαύσουν.

 

Το «Ομηρικό κρασί»

 

Οι περιηγητές θέλησαν να συνδέσουν τον «Αριού­σιο Οίνο» με τον Όμηρο, το μεγαλύτερο ποιητή όλων των επο­χών. Στη Χίο, ζητούσαν να προσδιορίσουν τον τάφο του και νόμιζαν πως θα έπρεπε να είχε γεννηθεί στο μέρος παραγωγής του ονομαστού κρασιού της Αρχαιότητας. Αυτό νόμισαν πως θα είχε εμπνεύσει τους αθάνατους στίχους, για να υμνήσει τα «κλέα ανδρών τε θεών». Αυτό πίστευαν πως θα είχε συντελέσει στην εξύψωση της με­γα­λοφυΐας του.

Ένας κύκλος διανοουμένων είχε καλλιεργήσει τη θεωρία για την ύπαρξη του «Οίνου του Ομήρου» ή του «Ομηρικού νέκταρος» ή της «Αμπέλου του Ομή­ρου», όπως λεγόταν.

Αν και οι γνώμες των ταξιδιωτών διαφέρουν στον καθο­ρισμό του τόπου γέννησης του Ομήρου, η γέννηση του ποιητή στη Χίο ήταν κάτι που κολάκευε τους Χιώτες αφάνταστα, γι’ αυτό και όταν πρόσφεραν στους ταξιδιώτες το εκλεκτό τους κρασί συνόδευαν την προσφορά τους με την υπόμνηση ότι αυτό ήταν το κρασί που στα παλιά χρόνια είχε γευθεί ο Όμηρος και το είχε ονομάσει «αφρίζοντα αίθοπα οίνον».